تجارت و فعالیتهای تجاری در حج
دین و فطرت// ویژه نامه حج تاريخ انتشار: ۱۱ مهر ۱۳۹۲ Tavsiye Et Yazdır

تجارت و فعالیتهای تجاری در حج
در این نوشتار به مسأله مهم حکم تجارت کردن در ایام حج خواهیم پرداخت. در قرآن کریم در این خصوص چنین آمده است:
وَأَذِّن فِی النَّاسِ بِالْحَجِّ یَأْتُوکَ رِجَالًا وَعَلَى کُلِّ ضَامِرٍ یَأْتِینَ مِن کُلِّ فَجٍّ عَمِیقٍ*لِیَشْهَدُوا مَنَافِعَ لَهُمْ وَیَذْکُرُوا اسْمَ اللَّهِ فِی أَیَّامٍ مَّعْلُومَاتٍ عَلَى مَا رَزَقَهُم مِّن بَهِیمَهِ الْأَنْعَامِ فَکُلُوا مِنْهَا وَأَطْعِمُوا الْبَائِسَ الْفَقِیرَ*ثُمَّ لْیَقْضُوا تَفَثَهُمْ وَلْیُوفُوا نُذُورَهُمْ وَلْیَطَّوَّفُوا بِالْبَیْتِ الْعَتِیقِ
“و مردم را دعوت عمومی به حج کن تا پیاده و سواره بر مرکبهای لاغر از هر راه دور (به سوی خانه خدا) بیایند. تا در منافعى که براى آنان هست حضور داشته باشند، و نام خداوند را در روزهاى معین بر چارپایان زبان بسته‏اى که روزیشان داده‏ایم، ببرند [و قربانى کنند]، آنگاه از آن بخورید و به درمانده بینوا هم بخورانید. بعد از آن وقوف عرفات را به جای آورند و به نذرهای خود وفا کنند، و بر گرد خانه گرامی کعبه طواف نمایند.”
در آیه به دو نکته اشاره شده، یکی منافع، و دیگری عبادت. اینها هر دو منفعت محسوب می شود. یکی منفعت دینی و دیگری منفعت دنیوی
در این آیه هم نکتهای مشابه وجود دارد:
لَیْسَ عَلَیْکُمْ جُنَاحٌ أَن تَبْتَغُواْ فَضْلًا مِّن رَّبِّکُمْ فَإِذَا أَفَضْتُم مِّنْ عَرَفَاتٍ فَاذْکُرُواْ اللّهَ عِندَ الْمَشْعَرِ الْحَرَامِ وَاذْکُرُوهُ کَمَا هَدَاکُمْ وَإِن کُنتُم مِّن قَبْلِهِ لَمِنَ الضَّآلِّینَ

گناهی بر شما نیست که از فضل پروردگارتان (و از منافع اقتصادی در ایام حج طلب کنید (که یکی از منافع حج، پیریزی یک اقتصاد صحیح است). و هنگامی که از عرفات کوچ کردید، خدا را نزد مشعر الحرام یاد کنید! او را یاد کنید همان طور که شما را هدایت نمود و قطعا شما پیش از این، از گمراهان بودید.
عبدالله ابن عباس چنین روایت می کند:
“قبل از اینکه عبادات حج آغاز شود در منا و عرفات و ذوالمجاز بازارچه هایی راه اندازی می شد و خرید و فروش انجام می شد. بعد در هنگام محرم بودن از خرید و فروش می ترسیدیم. تا اینکه خداوند این آیه را نازل فرمود:
(ابوداوود، سنن، مناسک ۷، حدیث شماره ۱۷۳۴)
این بازارچه ها بعد از اسلام هم برپا می شد. بعد در سال ۱۲۹ هجری دیگر برقرار نگردید و برداشته شد.
حج، در بین ماههای حرام انجام می شود تا جان و مال حاجیان در امان باشد.این ماهها ذی القعده، ذی الحجه و محرم می باشد. در نهم ذی الحجه به عرفات رفته و اعمال حج تا سیزدهم ادامه می یابد. به جز این ماهها ماه رجب هم از ماههای حرام است. خداوند چنین می فرماید:
“تعداد ماهها نزد خداوند در کتاب (آفرینش) الهی از آن روز که آسمانها و زمین را آفریده دوازده ماه است که از آن چهار ماه، ماه حرام است (و جنگ در آن ممنوع می‏باشد) این آئین ثابت و پابرجا (الهی) است، بنابر این در این ماهها به خود ستم مکنید (و از هر گونه خونریزی بپرهیزید) و با مشرکان (به هنگام نبرد) دسته جمعی پیکار کنید همانگونه که آنها دسته جمعی با شما پیکار می‏کنند و بدانید خداوند با پرهیزکاران است.” (سوره توبه ۹/۳۶)
عبادت حج با ندای ابراهیم (ع) آغاز شد. و در سایه قریش که از نسل ابراهیم بودند، خانۀ کعبه همیشه برای عبادت باز بود. به حاجیان خدمات ویژه ای داده می شد، و فعالیتهای اقتصادی و اجتماعی انجام می گرفت.
مطابق با آیه، از اول تا بیستم ذی القعده در عکاظ، نزدیک عرفات بازارچه تشکیل می شد. و در اول ذی الحجه تا نهم توریه در ذوالمجاز در نزدیکی منا بازارچه به راه انداخته می شد. بعد به منا رفته و اعمال حج آغاز می شد. در بازارچه ها هم تجارت انجام داده و هم شعر خوانده و سخنرانی انجام می شد.
حضرت محمد (ص) قبل از پیامبر شدن و بعد از آن به این بازارچه ها می رفتند. و با افرادی که از قبایل اطراف به این بازارچه ها می آمدند صحبت کرده و آنها را به اسلام دعوت می کردند. برخی از بیعتهای اهل مدینه با پیامبر(ص) در این ایام صورت گرفت.
در سال نهم هجرت حج و عمره بر مشرکان ممنوع شده و نگرانی از بابت کم شدن فعالیتهای اقتصادی به وجود آمد. در این هنگام خداوند این آیه را نازل فرمود:
“ای کسانی که ایمان آورده‏اید مشرکان ناپاکند لذا نباید پس از امسال نزدیک مسجد الحرام شوند و اگر از فقر می‏ترسید خداوند شما را از فضلش، هر گاه بخواهد، بی نیاز می‏سازد خداوند دانا و حکیم است.” (سوره توبه۹/۲۸)
احکام مربوط به ماههای حرام تا قیامت ادامه خواهد داشت. در این ماهها کسانی که با ما در جنگ نیستند، برقرار کردن امنیت مالی و جانی مسئولیتی است که خداوند به ما محول کرده. ما باید سعی کنیم که دوباره این فعالیت اجتماعی تجاری که در آن زمان در این بازارچه ه انجام می شد را به راه بیندازیم تا الگویی برای مشرکان شود و بلکه آنها هم از این فعالیتها استفاده کرده و به راه راست هدایت شوند. خداوند متعال چنین می فرماید:
“و اگر کسى از مشرکان از تو پناه خواست به او پناه بده، تا آنکه کلام الهى را بشنود، سپس او را به جاى امنش برسان، این از آن است که ایشان قومى ناآگاه‏اند (قرآن را نمی شناسند). ” (سوره توبه ۹/۶)
باید سعی کرد که با بر گذاری فعالیتهای اجتماعی و اقتصادی مشرکان را به سمت خانه خدا جلب کرده و آنها را با قرآن آشنا کرد و با برگذاری مسابقات و دادن جوایز، آنها را به شناخت دین اسلام تشویق کرد .
مسلمان شدن تصمیم شخصی یک فرد است. هر کس راهی را برای خود بر می گزیند. وظیفۀ ما تبلیغ است. و اما راجع به مسائل دنیوی، باید بین انسانها رقابت ایجاد کنیم. خداوند چنین می فرماید:
“هر کس برای خود راهی می گزیند، و به آن سمت می رود. شما با آنها در کارهای نیک رقابت کنید. هر کجا که باشید خداوند شما را به یکجا خواهد آورد. خداوند به همه چیز قادر است.” (سوره بقره، ۲/۱۴۸)

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş


 نظرهای اضافه شده

ابراز نظر  
نظر خود را درباره اين مطلب بيان کنيد *
 

شوهد 186 مرة/مرات