چرا سورۀ مبارکۀ «توبه» بسم الله الرّحمن الرّحیم ندارد؟

پاسخ:

در این باره اقوال مختلفی از علما نقل شده است، که مختصراً چنین است:

 1. بسم الله الرّحمن الرّحیم،رحمت و امان خداوند است و با مضمون  این سوره که در آن دستور جنگ و برخورد شدید با مشرکین صادر شده مناسبت ندارد.

 2. گروهی از اصحاب پیامبر(ص) این سوره را ادامۀ سورۀ انفال دانسته و گروهی دیگر،بر آن بوده‌اند که این سوره، سوره‌ای مستقل است و چون در هنگام بروز این اختلاف،حضرت رسول(ص) در قید حیات نبوده،نظر هر دو گروه از صحابه ـ به گونه‌ای ـ اعمال شده، به این طریق که با حذف بسمله نظر گروه اوّل اعمال و با فاصله انداختن میان این سوره و سورۀ انفال نظر گروه دوم مورد توجّه قرار گرفته است.

 حضرت جبرئیل این سوره را بدون بسمله فرود آوررده است.

 بحشی از سورۀ توبه پس از نزول نسخ شده که بسمله هم در میان آن بخش بوده است.

. در زمان جاهلیت،عرب‌ها هرگاه می‌خواسته‌اند پیمانی را که میان آنها و میان گروهی دیگر بسته شده،نقض کنند نوشته‌ای بدون بسم الله برای آنها می‌فرستاده‌اند. و چون این سوره هم از پایان یافتنِ پیمان مسلمانان با مشرکان سخن گفته، بدون بسمله است ـ والله اعلم.

      برای تفصیل رجوع شود به مقدمۀ تفسیر سورۀ توبه در تفسیر «الجامع لأحکام القرآن» از امام قرطبی و نیز تفاسیر دیگر.

قال القرطبی: « و اختلف العلماء فی سبب سقوط البسمله من أول هذه السوره على أقوال خمسه: [الأول] أنه قیل کان من شأن العرب فی زمانها فی الجاهلیه إذا کان بینهم وبین قوم عهد فإذا أرادوا نقضه کتبوا إلیهم کتابا ولم یکتبوا فیه بسمله فلما نزلت سوره براءه بنقض العهد الذی کان بین النبی صلى الله علیه وسلم والمشرکین بعث بها النبی صلى الله علیه وسلم علی ابن أبی طالب رضی الله عنه فقرأها علیهم فی الموسم ولم یبسمل فی ذلک على ما جرت به عادتهم فی نقض العهد من ترک البسمله. و… الخ»

عبد العزیز بایاندر

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş

ابراز نظر  
نظر خود را درباره اين مطلب بيان کنيد *
 

شوهد 145 مرة/مرات