اگر یک مسلمان به برخی از احکام که در آیات آمده ایمان داشته باشد، اما آنها را انجام ندهد و دائماً انجامشان را به آینده موکول کند، آیا چنین فردی کافر محسوب میشود؟
پاسخ:
اگر او به وجود و یگانگی خداوند ایمان داشته باشد، چیزی را میان خود و خدا قرار ندهد، آنچه را خدا حلال کرده حلال و آنچه را حرام کرده حرام بداند، اما با این حال گناه کند و خودش هم اعتراف کند که گناهکار است، چنین شخصی کافر به شمار نمیآید.
بیایید حضرت آدم (ع) را با ابلیس مقایسه کنیم. ابلیس از فرمان خدا اطاعت نکرد و بر آدم سجده نکرد؛ یعنی آن فروتنی و احترام لازم را نشان نداد. در زبان عربی «سجود» به معنای خم شدن همراه با احترام نیز هست. وقتی خداوند از او پرسید: «چرا سجده نکردی در حالی که من به تو فرمان داده بودم؟» گفت: «تو مرا از آتش آفریدی و او را از خاک. آیا من بر او سجده کنم؟» و بدینگونه با فرمان خدا مخالفت کرد.
یعنی او نظر و خواست خود را بر فرمان خدا ترجیح داد، کافر شد و خداوند او را از درگاه خود راند.
وقتی خداوند، آدم و حوا را در باغی قرار داد، به آنها هشدار داد: “این ابلیس است؛ او دشمن شماست. به این درخت نزدیک نشوید، مبادا شما را گمراه کند و نعمتهای این باغ را از دست بدهید. در اینجا نه در معرض آفتاب قرار میگیرید و نه دچار سختی و کمبود میشوید.”
اما آدم و حوا نه به فرمان خدا عمل کردند و نه به هشدار او توجه نمودند، بلکه از شیطان پیروی کردند و از آن درخت خوردند. یعنی نسبت به ابلیس، دچار لغزشی دوگانه شدند.
وقتی خداوند فرمود: «آیا من شما را از این درخت منع نکرده بودم؟ آیا به شما نگفتم که ابلیس دشمن شماست؟» آنها چه کردند؟ گفتند: “پروردگارا، ما به خود ستم کردیم.» «تو راست میگویی، ما خطاکاریم.”
این همان تفاوت میان ابلیس و آدم است.
اگر مثلاً کسی نماز نخواند و به او گفته شود: «نماز بخوان»، و او پاسخ دهد: «مگر خدا به نماز من نیاز دارد؟» چنین رفتاری شبیه رفتار ابلیس است.
اگر زنی حجاب نداشته باشد و بگوید: «اینها دیگر چه اهمیتی دارد؟ امروزه چه نیازی به روسری است؟» او نیز مانند ابلیس رفتار میکند.
اما اگر کسی بگوید: «بله، میدانم که خدا این را دستور داده، تلاش میکنم، من گناهکارم»، در این صورت او مانند آدم است.
آدم از خداوند طلب آمرزش کرد و خدا نیز او را بخشید، مقامش را بالا برد و حتی او را به پیامبری برگزید.
