پرسش: در منطقه ما، برخی از علما، امامان و مبلغان دینی بهطور فعال مسلمانان را به پیوستن به پلیس و دیگر نهادهای دولتی و انتظامی تشویق میکنند. آنان استدلال میکنند که چنین شغلی جایز است و برای اثبات دیدگاه خود به ضرورت حفظ نظم عمومی و همچنین نمونههای تاریخی گوناگون استناد میکنند.
بهویژه، به مواردی از آزار و ستم علیه مسلمانان در هند اشاره میشود که پس از وقوع آنها، برخی علما ظاهراً فتواهایی درباره جواز خدمت مسلمانان در پلیس صادر کردهاند تا از جامعه مسلمانان خود دفاع کنند و از تکرار چنین حوادثی جلوگیری شود.
در همین رابطه، برای من این پرسش مطرح شده است که قرآن درباره این موضوع چه میگوید؟ مسلمانی که در کشوری زندگی میکند که بر اساس شریعت اداره نمیشود، چگونه باید رفتار کند؟ آیا برای او جایز است که در پلیس یا سایر نهادهای دولتی مشغول به کار شود، در صورتی که هدف و نیت او حمایت از ظلم و بیعدالتی نباشد، بلکه دفاع از مسلمانان، تأمین امنیت و جلوگیری از ظلم و ستم باشد؟
پاسخ: از پرسش شما سپاسگزارم.
این نکته را به خاطر داشته باشید که امروزه در سراسر جهان حتی یک کشور شریعتمحور نیز وجود ندارد!
بنابراین، اگر نیت و هدف فرد حمایت از بیعدالتی نباشد، بلکه دفاع از مسلمانان، تأمین امنیت و جلوگیری از ظلم و ستم باشد، در این صورت کار کردن در پلیس یا سایر نهادهای دولتی جایز است.
اما اگر یک پلیس مسلمان به دلیل انجام وظیفه خود تحت فشار و آزار قرار گیرد، برای مثال به این دلیل که از برخی افراد حمایت میکند و در برابر برخی دیگر موضع نمیگیرد، در چنین شرایطی او حق دارد این شغل را ترک کند یا در برابر همه این فشارها و محدودیتها شکیبایی پیشه کند و همچنان به دفاع از مسلمانان ادامه دهد.
بدیهی است که چنین رفتاری را میتوان اقدامی عادلانه و شجاعانه دانست. با این حال، افراد کمی هستند که بتوانند چنین آزمونها و فشارهایی را تحمل کنند.
در قرآن درباره این موضوع تنها یک اصل مطرح میشود: «آیا نمیاندیشید؟ آیا تفکر نمیکنید؟» این یک ویژگی و اصل کلی است که انسان باید در همه مسائل آن را رعایت کند.
اگر در موردی قانون صریحی، یعنی سنتالله، وجود نداشته باشد، در این صورت عقل، منطق، تفکر و اندیشه وارد عمل میشود. در چنین شرایطی، به خود انسان اختیار داده شده است که سرنوشت خویش را تعیین کند و میان دو گزینه، یکی را انتخاب نماید.
هیچیک از ما پدر و مادر یا کشور محل تولد خود را انتخاب نکردهایم. بنابراین، اگر مسلمانی در داغستان زندگی کند و لازم باشد برای تأمین معاش در پلیس مشغول به کار شود، در این امر هیچ اشکالی وجود ندارد.
اما اگر کار در پلیس تأثیر منفی بر یک مسلمان بگذارد و او نتواند نمازهای پنجگانه را بهموقع بهجا آورد، یا مجبور شود رشوه بگیرد، یا در مهمانیهای پلیس او را وادار به نوشیدن مشروبات الکلی کنند و مواردی از این دست پیش بیاید، در آن صورت یک مسلمان عاقل باید این شغل و مقام را ترک کند و وظایف و مسئولیتهای خود را در برابر خداوند متعال به یاد آورد.
