پرسش: دربارهٔ مقصود از واژهٔ «نِسائِهِنَّ» در این آیه پرسشی دارم:{وَقُل لِّلْمُؤْمِنَاتِ يَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصَارِهِنَّ وَيَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ وَلَا
يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلَّا مَا ظَهَرَ مِنْهَا ۖ وَلْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلَىٰ جُيُوبِهِنَّ ۖ وَلَا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلَّا لِبُعُولَتِهِنَّ أَوْ آبَائِهِنَّ أَوْ آبَاءِ بُعُولَتِهِنَّ أَوْ أَبْنَائِهِنَّ أَوْ أَبْنَاءِ بُعُولَتِهِنَّ أَوْ إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي أَخَوَاتِهِنَّ أَوْ نِسَائِهِنَّ أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُهُنَّ أَوِ التَّابِعِينَ غَيْرِ أُولِي الْإِرْبَةِ مِنَ الرِّجَالِ أَوِ الطِّفْلِ الَّذِينَ لَمْ يَظْهَرُوا عَلَىٰ عَوْرَاتِ النِّسَاءِ ۖ وَلَا يَضْرِبْنَ بِأَرْجُلِهِنَّ لِيُعْلَمَ مَا يُخْفِينَ مِن زِينَتِهِنَّ ۚ وَتُوبُوا إِلَى اللَّهِ جَمِيعًا أَيُّهَ الْمُؤْمِنُونَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ} (سورة النور: 31 )
“و به زنان مؤمن بگو چشمهای خود را (از نگاه به نامحرم) فرو گیرند، و شرمگاهشان را حفظ کنند، و زینت خود را آشکار نکنند؛ جز آنچه از آن که (طبعاً خودش) نمایان است، و باید (اطراف) مقنعه های خود را بر گریبانهایشان بیفکنند (تا گردن و سینه با آن پوشیده گردد) و زینت خود را آشکار نسازند؛ مگر برای شوهرانشان، یا پدرانشان، یا پدر شوهرانشان، یا پسرانشان یا پسران شوهرانشان، یا برادرانشان یا پسران برادرانشان، یا پسران خواهرانشان یا زنان (هم کیش) شان یا بردگانشان یا مردان (سفیه) خدمتکاری که رغبتی (به زنان) ندارند، یا کودکانی که بر شرمگاه زنان آگاهی نیافته اند، و (زنان) نباید (هنگام راه رفتن) پاهای خود را (به زمین) بکوبند، تا آنچه از زینت شان را که پنهان کرده اند، دانسته شود، و ای مؤمنان ! همگی به سوی خدا توبه کنید، تا رستگار شوید.”
همانگونه که این واژه یک بار دیگر نیز در آیهٔ ۵۵ سورهٔ احزاب آمده است. من دربارهٔ معنای آن در بیش از یک تفسیر مطالعه کردهام، اما توضیحات ارائهشده برایم قانعکننده و منطقی نبود. امیدوارم معنای موردنظر از این واژه را برایم روشن کنید. پیشاپیش از زحمات و تلاشهای شما سپاسگزارم.
پاسخ: پس از آنکه خداوند متعال به زنان دستور میدهد که تمام بدن خود را ـ جز آنچه به سبب نیاز و ضرورت آشکار شدنش اجتنابناپذیر است، مانند چهره و دو دست ـ بپوشانند، این آیه گروههایی را برمیشمارد که مشاهدهٔ زینتِ سبکترِ زن برای آنان جایز است؛ یعنی زینتی که زن در خانه و در برابر محارم خود آشکار میکند، نه تمام بدن خود را. از جملهٔ این گروهها عبارت است از: «أَوْ نِسَائِهِنَّ»
معادل دقیقِ واژهٔ «نِسائِهِنَّ» عبارت است از «زنانی که به آنان اعتماد دارند»؛ یعنی زنانی که یک زن آنان را میشناسد و به ایشان اطمینان دارد. این اعتماد بهویژه شامل این اطمینان میشود که آن زن اطلاعاتی دربارهٔ بخشهایی از بدن او را که آشکار کردنشان در برابر مردان نامحرم جایز نیست، برای دیگران بازگو نخواهد کرد.
همین تعبیر که در آیهٔ ۵۵ سورهٔ احزاب در خطاب به همسران پیامبر نیز آمده است، بر همین معنا دلالت دارد. و زن به اقتضای فطرت خود نمیپذیرد که بخشهای پنهانِ زینت و زیبایی بدنش را جز زنانی که به آنان اعتماد دارد و آنان را امینِ خود میداند، کسی مشاهده کند. قرآن کریم نیز از آنجا که فطرت انسانی را در نظر میگیرد، احکامش با این فطرت هماهنگ و سازگار است.
