۱۰- سورهٔ یونس
در مکه نازل شده است. ۱۰۹ آیه است.
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
الر تِلْكَ آيَاتُ الْكِتَابِ الْحَكِيمِ ﴿۱﴾
۱-الف، لام، را؛ اینها آیات کتاب درست/استوار/حکمت آموز است.
أَكَانَ لِلنَّاسِ عَجَبًا أَنْ أَوْحَيْنَا إِلَى رَجُلٍ مِنْهُمْ أَنْ أَنْذِرِ النَّاسَ وَبَشِّرِ الَّذِينَ آمَنُوا أَنَّ لَهُمْ قَدَمَ صِدْقٍ عِنْدَ رَبِّهِمْ قَالَ الْكَافِرُونَ إِنَّ هَذَا لَسَاحِرٌ مُبِينٌ ﴿۲﴾
۲- آیا شگفت آور باشد برای مردم که وحی کرده ایم به مردی/کسی از میان خودشان که بیم بده مردم را و مژده/نوید بده کسانی را که ایمان آورده اند که آنان راست پیشینه ای درست/گامی راستین نزد پروردگارشان؟ گفتند کافران: بیگمان این جادوگری آشکار است.
إِنَّ رَبَّكُمُ اللَّهُ الَّذِي خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ فِي سِتَّةِ أَيَّامٍ ثُمَّ اسْتَوَى عَلَى الْعَرْشِ يُدَبِّرُ الْأَمْرَ مَا مِنْ شَفِيعٍ إِلَّا مِنْ بَعْدِ إِذْنِهِ ذَلِكُمُ اللَّهُ رَبُّكُمْ فَاعْبُدُوهُ أَفَلَا تَذَكَّرُونَ ﴿۳﴾
۳- بیگمان پروردگار شما همان خداوندی است که آسمانها و زمین را در شش روز آفرید سپس بر عرش/تخت فرمانروایی استوار شد؛ سامان میدهد همه کار ها را؛ نیست هیچ شفیعی/خواهشگری/میانجی مگر پس از خواست/فرمان او. همان خداوند پروردگار شماست، پس بپرستید او را؛ آیا پس یادآوری نمیکنید/پس تذکر نمییابید؟
إِلَيْهِ مَرْجِعُكُمْ جَمِيعًا وَعْدَ اللَّهِ حَقًّا إِنَّهُ يَبْدَأُ الْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيدُهُ لِيَجْزِيَ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ بِالْقِسْطِ وَالَّذِينَ كَفَرُوا لَهُمْ شَرَابٌ مِنْ حَمِيمٍ وَعَذَابٌ أَلِيمٌ بِمَا كَانُوا يَكْفُرُونَ ﴿۴﴾
۴- به سوی اوست بازگشت شما همگی؛ وعدهٔ/نوید خداوند است به حق/درستی[رخ خواهد داد]؛ بیگمان اوست که پدید آرد آفرینش/آفریدگان را سپس باز گرداند آن/آنها را تا پاداش دهد کسانی را که ایمان آورده اند با دادگری. و کسانی که کفر ورزیدند برای شان شرابی/آشامیدنی است از آب جوشان و عذابی است دردناک به کیفر آن که کفر میورزیدند.
هُوَ الَّذِي جَعَلَ الشَّمْسَ ضِيَاءً وَالْقَمَرَ نُورًا وَقَدَّرَهُ مَنَازِلَ لِتَعْلَمُوا عَدَدَ السِّنِينَ وَالْحِسَابَ مَا خَلَقَ اللَّهُ ذَلِكَ إِلَّا بِالْحَقِّ يُفَصِّلُ الْآيَاتِ لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ ﴿۵﴾
۵- اوست همانی که بگردانید خورشید را فروزان/درخشان و ماه را تابان و اندازه کرد آن را بر منزلهایی/فرود آمدنگاههایی تا بدانید شمار سالها و حساب آن را؛ نیافرید خداوند آن را جز به حق/درستی، به گستردگی روشن میسازد آیات/نشانهها را برای مردمی/گروهی که بدانند.
إِنَّ فِي اخْتِلَافِ اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ وَمَا خَلَقَ اللَّهُ فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ لَآيَاتٍ لِقَوْمٍ يَتَّقُونَ ﴿۶﴾
۶- بیگمان در آمد و شد/گردش پیاپی شب و روز و آنچه آفریده خداوند در آسمانها و زمین نشانههایی است برای مردمی/که میپرهیزند.
إِنَّ الَّذِينَ لَا يَرْجُونَ لِقَاءَنَا وَرَضُوا بِالْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَاطْمَأَنُّوا بِهَا وَالَّذِينَ هُمْ عَنْ آيَاتِنَا غَافِلُونَ ﴿۷﴾
۷- بیگمان آنان که امید/باور ندارند دیدار ما (رستاخیز) را و خشنود شدند به زندگانی این جهان و آرامیدند به آن و آنان که از نشانه های ما ناآگاهند.
أُولَئِكَ مَأْوَاهُمُ النَّارُ بِمَا كَانُوا يَكْسِبُونَ ﴿۸﴾
۸- آنان جایگاهشان همان آتش(دوزخ) است به کیفر آن چه فراهم میآوردند.
إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ يَهْدِيهِمْ رَبُّهُمْ بِإِيمَانِهِمْ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهِمُ الْأَنْهَارُ فِي جَنَّاتِ النَّعِيمِ ﴿۹﴾
۹- بیگمان کسانی که ایمان آوردند و کارهای شایسته کردند راه مینماید آنان را پروردگارشان به پاس ایمانشان؛ میرود از زیر/پایین/ فرودست آنان جویبارها؛ در بهشتهایی/باغهایی پر نعمت.
دَعْوَاهُمْ فِيهَا سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وَتَحِيَّتُهُمْ فِيهَا سَلَامٌ وَآخِرُ دَعْوَاهُمْ أَنِ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ ﴿۱۰﴾
۱۰- دعاشان/خواندنشان در آنجا این است که خداوندا تو را به پاکی می ستاییم/از درون دل گردن مینهیم به فرمانت؛ و درودشان در آنجا [به یکدیگر] سلام است و پایان دعاشان/خواندنشان این است: سپاس و ستایش تنها برای خداوند پروردگار جهانیان است.
وَلَوْ يُعَجِّلُ اللَّهُ لِلنَّاسِ الشَّرَّ اسْتِعْجَالَهُمْ بِالْخَيْرِ لَقُضِيَ إِلَيْهِمْ أَجَلُهُمْ فَنَذَرُ الَّذِينَ لَا يَرْجُونَ لِقَاءَنَا فِي طُغْيَانِهِمْ يَعْمَهُونَ ﴿۱۱﴾
۱۱- و اگر میشتافت/تندی میکرد خداوند برای مردم در [فرستادن] شر/بدی [و عذاب در برابر کردارشان] مانند شتافتن شان در خیر/خوبی؛ همانا گزارده شدی به ایشان اجلشان/سررسیدشان [و همه هلاک میشدند] پس وا مینهیم کسانی را که امید/باور ندارند دیدار ما (رستاخیز) را در سرکشی شان سرگردان بمانند/فرو روند.
وَإِذَا مَسَّ الْإِنْسَانَ الضُّرُّ دَعَانَا لِجَنْبِهِ أَوْ قَاعِدًا أَوْ قَائِمًا فَلَمَّا كَشَفْنَا عَنْهُ ضُرَّهُ مَرَّ كَأَنْ لَمْ يَدْعُنَا إِلَى ضُرٍّ مَسَّهُ كَذَلِكَ زُيِّنَ لِلْمُسْرِفِينَ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ ﴿۱۲﴾
۱۲- و هرگاه برسد انسان را زیانی/رنجی بخوانَد ما را [خفته] به پهلوی خویش یا نشسته یا ایستاده؛ پس چون برداریم از او زیانش/رنجش را؛ بگذرَد آنچنان که [گویی] نخوانده باشد ما را برای زیانی/رنجی که رسیده او را؛ این گونه آراسته شد برای گزافکاران/از اندازه درگذرندگان آنچه که میکردند.
وَلَقَدْ أَهْلَكْنَا الْقُرُونَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَمَّا ظَلَمُوا وَجَاءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّنَاتِ وَمَا كَانُوا لِيُؤْمِنُوا كَذَلِكَ نَجْزِي الْقَوْمَ الْمُجْرِمِينَ ﴿۱۳﴾
۱۳- و بیگمان نابود کردیم مردمان پیش از شما را چون ستم کردند و آمد آنان را رسولانشان/فرستادگانشان با نشانههای روشن و نبودند آنها بر آن که ایمان بیاورند؛ این گونه کیفر میدهیم مردم/گروه مجرم/گنهکار را.
ثُمَّ جَعَلْنَاكُمْ خَلَائِفَ فِي الْأَرْضِ مِنْ بَعْدِهِمْ لِنَنْظُرَ كَيْفَ تَعْمَلُونَ ﴿۱۴﴾
۱۴- سپس گردانیدیم شما را جانشینانی در آن سر زمین از پس آنان تا بنگریم چگونه کار/رفتار میکنید.
وَإِذَا تُتْلَى عَلَيْهِمْ آيَاتُنَا بَيِّنَاتٍ قَالَ الَّذِينَ لَا يَرْجُونَ لِقَاءَنَا ائْتِ بِقُرْآنٍ غَيْرِ هَذَا أَوْ بَدِّلْهُ قُلْ مَا يَكُونُ لِي أَنْ أُبَدِّلَهُ مِنْ تِلْقَاءِ نَفْسِي إِنْ أَتَّبِعُ إِلَّا مَا يُوحَى إِلَيَّ إِنِّي أَخَافُ إِنْ عَصَيْتُ رَبِّي عَذَابَ يَوْمٍ عَظِيمٍ ﴿۱۵﴾
۱۵- و چون خوانده شود بر آنان آیات/نشانههای ما به گونهٔ روشن؛ گویند آنان که امید/باور ندارند دیدار ما (رستاخیز) را: بیاور برای ما قرآنی جز این [که نکوهش نکند کردار ما را] یا بگردان/تبدیل کن آن را. بگو: نسزد مرا که بگردانم/تبدیل کنم آن را از نزد/راستای خویش؛ پی نگیرم من جز آن چه را که وحی میشود به من؛ بیگمان من میترسم اگر نافرمانی کنم پروردگارم را از عذاب روزی بزرگ.
قُلْ لَوْ شَاءَ اللَّهُ مَا تَلَوْتُهُ عَلَيْكُمْ وَلَا أَدْرَاكُمْ بِهِ فَقَدْ لَبِثْتُ فِيكُمْ عُمُرًا مِنْ قَبْلِهِ أَفَلَا تَعْقِلُونَ ﴿۱۶﴾
۱۶- بگو: اگر [به گونهٔ دیگری]میخواست خداوند نمیخواندم آن را بر شما و نه هم او آگاه میکرد شما را به آن، پس همانا درنگ کرده ام/ زیسته ام در میان شما عمری پیش از این (نزول قرآن) آیا پس خردمندی نمیورزید؟
فَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرَى عَلَى اللَّهِ كَذِبًا أَوْ كَذَّبَ بِآيَاتِهِ إِنَّهُ لَا يُفْلِحُ الْمُجْرِمُونَ ﴿۱۷﴾
۱۷- پس چه کسی ستمکارتر است از آن کسی که دروغ بندد بر خداوند یا دروغ شمرد آیات او را؟ بیگمان که رستگار نمیشوند مجرمان/بزهکاران.
وَيَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ مَا لَا يَضُرُّهُمْ وَلَا يَنْفَعُهُمْ وَيَقُولُونَ هَؤُلَاءِ شُفَعَاؤُنَا عِنْدَ اللَّهِ قُلْ أَتُنَبِّئُونَ اللَّهَ بِمَا لَا يَعْلَمُ فِي السَّمَاوَاتِ وَلَا فِي الْأَرْضِ سُبْحَانَهُ وَتَعَالَى عَمَّا يُشْرِكُونَ ﴿۱۸﴾
۱۸- و میپرستند جز خداوند چیزی را که نه زیان رساند به آنان و نه سود دهد به آنان و میگویند: اینانند شفیعان/خواهشگران ما نزدیک خداوند. بگو: آیا آگاهی میدهید خداوند را به آنچه که نمیداند در آسمانها و نه در زمین؟! او پاک و برتر است از آن چه آنان شرک میورزند/ انباز او میپندارند.
وَمَا كَانَ النَّاسُ إِلَّا أُمَّةً وَاحِدَةً فَاخْتَلَفُوا وَلَوْلَا كَلِمَةٌ سَبَقَتْ مِنْ رَبِّكَ لَقُضِيَ بَيْنَهُمْ فِيمَا فِيهِ يَخْتَلِفُونَ ﴿۱۹﴾
۱۹- و نبودند مردم جز گروهی یگانه/یکدست سپس اختلاف/نا همگونی/ناسازگاری کردند و اگر نمیبود سخنی/حکمی که پیش آمده بود از پروردگارت، همانا داوری میشد میان آنان در آنچه اختلاف/نا همگونی/نا سازگاری میکنند[ و کارشان پایان مییافت].
وَيَقُولُونَ لَوْلَا أُنْزِلَ عَلَيْهِ آيَةٌ مِنْ رَبِّهِ فَقُلْ إِنَّمَا الْغَيْبُ لِلَّهِ فَانْتَظِرُوا إِنِّي مَعَكُمْ مِنَ الْمُنْتَظِرِينَ ﴿۲۰﴾
۲۰- و گویند: کاش فرستاده شدی بر وی آیتی/نشانه ای از پروردگارش؛ پس بگو: جز این نیست که همه غیب/پنهان، تنها برای (نزد) خداوند است؛ پس چشم به راه/در انتظار باشید که من هم با شما از چشم به راهانم/منتظرانم.
وَإِذَا أَذَقْنَا النَّاسَ رَحْمَةً مِنْ بَعْدِ ضَرَّاءَ مَسَّتْهُمْ إِذَا لَهُمْ مَكْرٌ فِي آيَاتِنَا قُلِ اللَّهُ أَسْرَعُ مَكْرًا إِنَّ رُسُلَنَا يَكْتُبُونَ مَا تَمْكُرُونَ ﴿۲۱﴾
۲۱- و چون بچشانیم مردم را رحمتی/آسایشی از پس رنج/آسیب [بدنی] که رسیده بود به آنان؛ ناگاه ایشان را نيرنگی/ترفندی باشد در [بارهٔ] آیات/نشانههای ما؛ بگو خداوند شتابندهتر است در مکر/نیرنگ/ترفند. بیگمان رسولان/فرستادگان ما (فرشتگان) مینویسند آنچه نیرنگ/ترفند میکنید.
هُوَ الَّذِي يُسَيِّرُكُمْ فِي الْبَرِّ وَالْبَحْرِ حَتَّى إِذَا كُنْتُمْ فِي الْفُلْكِ وَجَرَيْنَ بِهِمْ بِرِيحٍ طَيِّبَةٍ وَفَرِحُوا بِهَا جَاءَتْهَا رِيحٌ عَاصِفٌ وَجَاءَهُمُ الْمَوْجُ مِنْ كُلِّ مَكَانٍ وَظَنُّوا أَنَّهُمْ أُحِيطَ بِهِمْ دَعَوُا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ لَئِنْ أَنْجَيْتَنَا مِنْ هَذِهِ لَنَكُونَنَّ مِنَ الشَّاكِرِينَ ﴿۲۲﴾
۲۲- اوست همانی که براند شما را در خشکی و دریا تا چون بودید/نشستید در کشتیها و براند آنها (سرنشینان) را با بادی خوش وزش/نرم و خوش/شاد شوند به آن؛ بیاید آن را/بوزد بر آن تندبادی و برسد به آنان موج از هر سویی و پندارند که گرد آمده شده بر ایشان؛ بخوانند خداوند را مخلصانه برای او دینش را که اگر برهانی ما را از این [سختی] همانا باشیم از سپاسگزاران.
فَلَمَّا أَنْجَاهُمْ إِذَا هُمْ يَبْغُونَ فِي الْأَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّمَا بَغْيُكُمْ عَلَى أَنْفُسِكُمْ مَتَاعَ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا ثُمَّ إِلَيْنَا مَرْجِعُكُمْ فَنُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ ﴿۲۳﴾
۲۳- پس چون رهانید آنان را؛ به ناگاه آنان فزون خواهی/ستم میکنند در زمین به ناحق؛ ای مردم [پیامد]فزون خواهی/ستم شما تنها بر خود شماست، بهرهٔ ناچیز زندگانی دنیا [را میبرید] آنگاه به سوی ماست بازگشت شما، پس آگاه خواهیم ساخت شما را به آن چه میکرده اید.
إِنَّمَا مَثَلُ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا كَمَاءٍ أَنْزَلْنَاهُ مِنَ السَّمَاءِ فَاخْتَلَطَ بِهِ نَبَاتُ الْأَرْضِ مِمَّا يَأْكُلُ النَّاسُ وَالْأَنْعَامُ حَتَّى إِذَا أَخَذَتِ الْأَرْضُ زُخْرُفَهَا وَازَّيَّنَتْ وَظَنَّ أَهْلُهَا أَنَّهُمْ قَادِرُونَ عَلَيْهَا أَتَاهَا أَمْرُنَا لَيْلًا أَوْ نَهَارًا فَجَعَلْنَاهَا حَصِيدًا كَأَنْ لَمْ تَغْنَ بِالْأَمْسِ كَذَلِكَ نُفَصِّلُ الْآيَاتِ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ ﴿۲۴﴾
۲۴- جز این نیست که [داستان] زندگی دنیا/این جهان چونان آبی است که فرو فرستیمش از آسمان؛ پس بروید/درآمیزد با آن گیاهان زمین از آن چه میخورند مردم و چهارپایان تا این که زمین پیرایه اش را [از سبزی و خرمی] گرفت و نیکو/آراسته شد و پنداشت مردم آن که آنان توانایند بر [دست یافتن بر/ بهره بردن از] آن؛ برسد بر آن فرمان ما (آسیبی) شبانه یا روزانه، پس خشک/درویده گرداندیم آن را چنان که [گویی] دیروز هیچ نبوده است. این چنین ما آیات/نشانهها را به گستردگی روشن میسازیم برای مردمی که میاندیشند.
وَاللَّهُ يَدْعُو إِلَى دَارِ السَّلَامِ وَيَهْدِي مَنْ يَشَاءُ إِلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ ﴿۲۵﴾
۲۵- و خداوند میخواند به سوی سرای سلامتی (بهشت) و راه نماید هر کس را که خودش بخواهد(لوازم آن کار را انجام داده باشد) به سوی راهی راست.
لِلَّذِينَ أَحْسَنُوا الْحُسْنَى وَزِيَادَةٌ وَلَا يَرْهَقُ وُجُوهَهُمْ قَتَرٌ وَلَا ذِلَّةٌ أُولَئِكَ أَصْحَابُ الْجَنَّةِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ ﴿۲۶﴾
۲۶- برای کسانی که نیکویی کرده اند پاداش نیک است و فزونی، و فرانپوشد چهرهٔ آنان را هیچ لکه/دود/گرد [سیاه عذاب] و خواری؛ همانانند یاران بهشت، آنان در آنجا جاودانند.
وَالَّذِينَ كَسَبُوا السَّيِّئَاتِ جَزَاءُ سَيِّئَةٍ بِمِثْلِهَا وَتَرْهَقُهُمْ ذِلَّةٌ مَا لَهُمْ مِنَ اللَّهِ مِنْ عَاصِمٍ كَأَنَّمَا أُغْشِيَتْ وُجُوهُهُمْ قِطَعًا مِنَ اللَّيْلِ مُظْلِمًا أُولَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ ﴿۲۷﴾
۲۷- و کسانی که به دست میآورند /فراهم میآورند کارهای زشت؛ سزای بدی به مانند آن است و فراپوشدشان [گرد] خواری؛ نیست ایشان را از [عذاب] خداوند هیچ نگهدارنده ای/فریادرسی؛ گویی که پوشانده شده رویها/گونههایشان با پارههایی تاریک از شب! همانانند یاران آن آتش(دوزخ)، آنان در آنجا جاودانند.
وَيَوْمَ نَحْشُرُهُمْ جَمِيعًا ثُمَّ نَقُولُ لِلَّذِينَ أَشْرَكُوا مَكَانَكُمْ أَنْتُمْ وَشُرَكَاؤُكُمْ فَزَيَّلْنَا بَيْنَهُمْ وَقَالَ شُرَكَاؤُهُمْ مَا كُنْتُمْ إِيَّانَا تَعْبُدُونَ ﴿۲۸﴾
۲۸- و [یاد کن] روزی که بر انگیزیم آنان را همگی، آنگاه گوییم به کسانی که شرک ورزیدند باشید بر سر جایتان شما و شریکانتان/انبازانتان؛ پس جدایی اندازیم میان آنان و گویند شریکانشان/انبازانشان شما که هرگز ما را نمیپرستیدید.
فَكَفَى بِاللَّهِ شَهِيدًا بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ إِنْ كُنَّا عَنْ عِبَادَتِكُمْ لَغَافِلِينَ ﴿۲۹﴾
۲۹- پس همین بس باشد که خداوند گواه است میان ما و میان شما که ما از پرستش شما نا آگاه بودیم.
هُنَالِكَ تَبْلُو كُلُّ نَفْسٍ مَا أَسْلَفَتْ وَرُدُّوا إِلَى اللَّهِ مَوْلَاهُمُ الْحَقِّ وَضَلَّ عَنْهُمْ مَا كَانُوا يَفْتَرُونَ ﴿۳۰﴾
۳۰- آنجاست که بیابد/بشناسد هر کسی آنچه را که در گذشته انجام داده بود و بازگردانده شوند همه به سوی خداوند مولای/یاور/سرپرست حقیقی/راستین شان و ناپدید شود از دیدشان آن چه فرا میبافتند/دروغ می بستند.
قُلْ مَنْ يَرْزُقُكُمْ مِنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ أَمَّنْ يَمْلِكُ السَّمْعَ وَالْأَبْصَارَ وَمَنْ يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَيُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ وَمَنْ يُدَبِّرُ الْأَمْرَ فَسَيَقُولُونَ اللَّهُ فَقُلْ أَفَلَا تَتَّقُونَ ﴿۳۱﴾
۳۱- بگو کیست که روزی دهد شما را از آسمان و زمین؟ یا کیست که چیرگی دارد بر شنوایی و بینایی ها؟ و کیست که بیرون آورد زنده را از مرده و بیرون آورد مرده را از زنده؟ و کیست که چاره کند/بگرداند کارهارا؟ پس خواهند گفت: خداوند است. بگو: پس آیا پروا نمیکنید؟
فَذَلِكُمُ اللَّهُ رَبُّكُمُ الْحَقُّ فَمَاذَا بَعْدَ الْحَقِّ إِلَّا الضَّلَالُ فَأَنَّى تُصْرَفُونَ ﴿۳۲﴾
۳۲- پس آن است شمارا خداوند که پروردگار حقیقی/راستین شماست، پس چیست از پس حق جز بیراهی؟ پس چگونه/به کجا برگردانده میشوید؟!
كَذَلِكَ حَقَّتْ كَلِمَتُ رَبِّكَ عَلَى الَّذِينَ فَسَقُوا أَنَّهُمْ لَا يُؤْمِنُونَ ﴿۳۳﴾
۳۳- این گونه، درست/سزاوار شد سخن پروردگارت بر کسانی که نافرمانی نمودند که آنان ایمان نخواهند آورد.
قُلْ هَلْ مِنْ شُرَكَائِكُمْ مَنْ يَبْدَأُ الْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيدُهُ قُلِ اللَّهُ يَبْدَأُ الْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيدُهُ فَأَنَّى تُؤْفَكُونَ ﴿۳۴﴾
۳۴- بگو: آیا از شریکان/انبازان شما کسی هست که پدید آورد آفرینش/آفریدگان را سپس بازگرداند آن/آنان را[پس از نابودی]؟ بگو خداوند است که پدید آورد آفرینش/آفریدگان را سپس باز میگرداند آن/آنان را. پس چگونه به آن دروغ بازگردانده میشوید؟!
قُلْ هَلْ مِنْ شُرَكَائِكُمْ مَنْ يَهْدِي إِلَى الْحَقِّ قُلِ اللَّهُ يَهْدِي لِلْحَقِّ أَفَمَنْ يَهْدِي إِلَى الْحَقِّ أَحَقُّ أَنْ يُتَّبَعَ أَمَّنْ لَا يَهِدِّي إِلَّا أَنْ يُهْدَى فَمَا لَكُمْ كَيْفَ تَحْكُمُونَ ﴿۳۵﴾
۳۵- بگو: آیا از شریکان/انبازان شما کسی هست که راه نماید به سوی حق/حقیقت/راستی؟ بگو: خداوند راه نماید به سوی حق/حقیقت/راستی؛ پس آیا کسی که راه نماید به سوی حق/حقیقت/راستی سزاوارتر است که پیروی شود یا آن کس که خود راه نیابد مگر آن که راه نمایانده شود؟ پس چه بوَد شما را؟ چگونه حکم/داوری میکنید؟
وَمَا يَتَّبِعُ أَكْثَرُهُمْ إِلَّا ظَنًّا إِنَّ الظَّنَّ لَا يُغْنِي مِنَ الْحَقِّ شَيْئًا إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ بِمَا يَفْعَلُونَ ﴿۳۶﴾
۳۶- و پیروی نمیکنند بیشترشان جز گمانی را. همانا که گمان بینیاز نکند از حق/حقیقت هیچ چیزی/گمان هرگز جای حقیقت را نگیرد. بیگمان خداوند داناست به آن چه میکنند.
وَمَا كَانَ هَذَا الْقُرْآنُ أَنْ يُفْتَرَى مِنْ دُونِ اللَّهِ وَلَكِنْ تَصْدِيقَ الَّذِي بَيْنَ يَدَيْهِ وَتَفْصِيلَ الْكِتَابِ لَا رَيْبَ فِيهِ مِنْ رَبِّ الْعَالَمِينَ ﴿۳۷﴾
۳۷- و نباشد/نیست این قرآن که [دروغ] بر بافته شود از نزد غیر خداوند ولی تصدیق کنندهٔ/به راستی گواهی دهندهٔ آن چیزی است که پیش از آن بوده است و تفصیل/به گستردگی روشن کنندهٔ آن کتاب[ها]است. شکی/گمانی در آن نیست؛ از سوی پروردگار جهانیان است.
أَمْ يَقُولُونَ افْتَرَاهُ قُلْ فَأْتُوا بِسُورَةٍ مِثْلِهِ وَادْعُوا مَنِ اسْتَطَعْتُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ ﴿۳۸﴾
۳۸- آیا گویند که آن را خود (محمد) [دروغ] بر بافته است؟ بگو پس شما هم بیاورید سوره ای مانند آن و [به یاری] فراخوانید هر که را میتوانید جز خداوند اگر راستگویید.
بَلْ كَذَّبُوا بِمَا لَمْ يُحِيطُوا بِعِلْمِهِ وَلَمَّا يَأْتِهِمْ تَأْوِيلُهُ كَذَلِكَ كَذَّبَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَانْظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الظَّالِمِينَ ﴿۳۹﴾
۳۹- بسا که دروغ شمردند آن چه را که فرا نگرفتند آن را با دانش شان، و هنوز نرسیده است به آنان تأویل/بازخورد آن؛ همین گونه دروغ شمردند کسانی که پیش از آنان بودند. پس بنگر که چگونه شد/بود سرانجام آن ستمکاران.
وَمِنْهُمْ مَنْ يُؤْمِنُ بِهِ وَمِنْهُمْ مَنْ لَا يُؤْمِنُ بِهِ وَرَبُّكَ أَعْلَمُ بِالْمُفْسِدِينَ ﴿۴۰﴾
۴۰- و از آنان هستند کسانی که ایمان میآورند به آن و از آنان هستند کسانی که ایمان نمی آورند به آن، و پروردگارت داناتر است به [حال] مفسدان/تبهکاران.
وَإِنْ كَذَّبُوكَ فَقُلْ لِي عَمَلِي وَلَكُمْ عَمَلُكُمْ أَنْتُمْ بَرِيئُونَ مِمَّا أَعْمَلُ وَأَنَا بَرِيءٌ مِمَّا تَعْمَلُونَ ﴿۴۱﴾
۴۱- و اگر دروغگو شمردند/ تکذیب نمودند تو را پس بگو: مراست کار من و شما راست کار شما (من کار خود را میکنم و شما هم کار خود را انجام دهید) شما بیزارید/دورید از آن چه من کنم و من هم بیزارم/دورم از آنچه شما کنید.
وَمِنْهُمْ مَنْ يَسْتَمِعُونَ إِلَيْكَ أَفَأَنْتَ تُسْمِعُ الصُّمَّ وَلَوْ كَانُوا لَا يَعْقِلُونَ ﴿۴۲﴾
۴۲- و از آنان هستند کسانی که گوش فرا میدارد سوی تو؛ آیا پس تو میتوانی بشنوانی ناشنوایان را اگر چه خود خرد نورزند؟
وَمِنْهُمْ مَنْ يَنْظُرُ إِلَيْكَ أَفَأَنْتَ تَهْدِي الْعُمْيَ وَلَوْ كَانُوا لَا يُبْصِرُونَ ﴿۴۳﴾
۴۳- و از آنان هستند کسانی که مینگرند سوی تو؛ آیا پس تو میتوانی راه بنمایی نابینایان را اگرچه خود نبینند/بصیرت/بینش نورزند؟
إِنَّ اللَّهَ لَا يَظْلِمُ النَّاسَ شَيْئًا وَلَكِنَّ النَّاسَ أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ ﴿۴۴﴾
۴۴- بیگمان خداوند هیچ ستم نکند به مردمان ولی این خود مردمند که به خویشتن ستم میکنند.
وَيَوْمَ يَحْشُرُهُمْ كَأَنْ لَمْ يَلْبَثُوا إِلَّا سَاعَةً مِنَ النَّهَارِ يَتَعَارَفُونَ بَيْنَهُمْ قَدْ خَسِرَ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِلِقَاءِ اللَّهِ وَمَا كَانُوا مُهْتَدِينَ ﴿۴۵﴾
۴۵- و روزی که بر انگیزد آنان را؛ گویی درنگ نکرده اند جز ساعتی از روز که به شناسایی/تعارف یکدیگر میپردازند؛ همانا/راستی که زیان کردند/باختند کسانی که دروغ شمردند دیدار خداوند را و راه راست یافته نبودند.
وَإِمَّا نُرِيَنَّكَ بَعْضَ الَّذِي نَعِدُهُمْ أَوْ نَتَوَفَّيَنَّكَ فَإِلَيْنَا مَرْجِعُهُمْ ثُمَّ اللَّهُ شَهِيدٌ عَلَى مَا يَفْعَلُونَ ﴿۴۶﴾
۴۶- و یا اگر بنمایانیم به تو برخی از آن چه را [از عذاب] به آنان وعده میدهیم یا [پیش از آن] جان تو را برگیریم پس به سوی ماست بازگشتشان؛ وانگهی خداوند گواه است بر آنچه میکنند.
وَلِكُلِّ أُمَّةٍ رَسُولٌ فَإِذَا جَاءَ رَسُولُهُمْ قُضِيَ بَيْنَهُمْ بِالْقِسْطِ وَهُمْ لَا يُظْلَمُونَ ﴿۴۷﴾
۴۷- و هر امتی/گروهی را رسولی/فرستاده ای است[از سوی خداوند]، پس هرگاه آید رسولشان؛ داوری شود میان آنان به عدل و داد(برابر کتابش) و بر آنان ستم نرود.
وَيَقُولُونَ مَتَى هَذَا الْوَعْدُ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ ﴿۴۸﴾
۴۸- و گویند: کی خواهد بود این وعده اگر شما راستگویید؟
قُلْ لَا أَمْلِكُ لِنَفْسِي ضَرًّا وَلَا نَفْعًا إِلَّا مَا شَاءَ اللَّهُ لِكُلِّ أُمَّةٍ أَجَلٌ إِذَا جَاءَ أَجَلُهُمْ فَلَا يَسْتَأْخِرُونَ سَاعَةً وَلَا يَسْتَقْدِمُونَ ﴿۴۹﴾
۴۹- بگو من در توان ندارم برای خود هیچ زیانی و نه سودی جز آنچه خداوند خواسته است؛ هر امتی/گروهی را اجلی/ سررسیدی است؛ آن گاه که اجلشان/سررسیدشان فرارسد پس باز نمىمانند ساعتی و پيش نمىافتند.
قُلْ أَرَأَيْتُمْ إِنْ أَتَاكُمْ عَذَابُهُ بَيَاتًا أَوْ نَهَارًا مَاذَا يَسْتَعْجِلُ مِنْهُ الْمُجْرِمُونَ ﴿۵۰﴾
۵۰- بگو: آیا اندیشیدید که اگر فرارسد شما را عذاب او شباهنگام/هنگام خفتن یا در روز[چه به دست خواهید آورد] چه چیزی به شتاب میخواهند مجرمان/بزهکاران از آن؟
أَثُمَّ إِذَا مَا وَقَعَ آمَنْتُمْ بِهِ آلْآنَ وَقَدْ كُنْتُمْ بِهِ تَسْتَعْجِلُونَ ﴿۵۱﴾
۵۱- [به آنان چنین گفته شود:] آیا پس آن گاه که واقع شود/درآمد ایمان میآورید به آن ؟! آیا اکنون؟! و همانا شما بودید که آن را به شتاب میخواستید.
ثُمَّ قِيلَ لِلَّذِينَ ظَلَمُوا ذُوقُوا عَذَابَ الْخُلْدِ هَلْ تُجْزَوْنَ إِلَّا بِمَا كُنْتُمْ تَكْسِبُونَ ﴿۵۲﴾
۵۲- سپس گفته شود به کسانی که ستم کردند: بچشید آن عذاب همیشگی را. آیا سزا داده میشوید جز به کیفر آن چه میکردید؟
وَيَسْتَنْبِئُونَكَ أَحَقٌّ هُوَ قُلْ إِي وَرَبِّي إِنَّهُ لَحَقٌّ وَمَا أَنْتُمْ بِمُعْجِزِينَ ﴿۵۳﴾
۵۳- و آگاهی خواهند/پرسند از تو که آیا راست/درست است آن [وعده/عذاب]؟ بگو آری به پروردگارم سوگند که همانا راست/درست است، و نیستید شما عاجز کنندگان/ناتوان کنندگان.
وَلَوْ أَنَّ لِكُلِّ نَفْسٍ ظَلَمَتْ مَا فِي الْأَرْضِ لَافْتَدَتْ بِهِ وَأَسَرُّوا النَّدَامَةَ لَمَّا رَأَوُا الْعَذَابَ وَقُضِيَ بَيْنَهُمْ بِالْقِسْطِ وَهُمْ لَا يُظْلَمُونَ ﴿۵۴﴾
۵۴- و اگر بودی/باشد برای هر کسی که ستم (کفر) کرده است آن چه در زمین است همانا فدا خواهد داد آن را/خویشتن را باز خریدی [تا از عذاب برهد] و نهان دارند پشیمانی [خود را] چون ببینند عذاب را؛ و داوری شود میان آنان به عدل و داد (برابر کتابش) و بر آنان ستم نرود.
أَلَا إِنَّ لِلَّهِ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ أَلَا إِنَّ وَعْدَ اللَّهِ حَقٌّ وَلَكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُونَ ﴿۵۵﴾
۵۵- آگاه باشید/بدانید که از آن خداوند است آن چه در آسمانها و زمین است، آگاه باشید/بدانید که وعدهٔ خداوند حق/راست است؛ ولی بیشترشان نمیدانند.
هُوَ يُحْيِي وَيُمِيتُ وَإِلَيْهِ تُرْجَعُونَ ﴿۵۶﴾
۵۶- اوست که هم زنده میکند و هم میمیراند و به سوی او بازگردانده میشوید.
يَا أَيُّهَا النَّاسُ قَدْ جَاءَتْكُمْ مَوْعِظَةٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَشِفَاءٌ لِمَا فِي الصُّدُورِ وَهُدًى وَرَحْمَةٌ لِلْمُؤْمِنِينَ ﴿۵۷﴾
۵۷- ای مردم، همانا آمد شما را اندرزی/پندی (این کتاب) از پروردگارتان و درمانی برای آنچه در سینههاست/دلهاست (برای بیماری دلها) و رهنمونی است و رحمتی است برای مؤمنان.
قُلْ بِفَضْلِ اللَّهِ وَبِرَحْمَتِهِ فَبِذَلِكَ فَلْيَفْرَحُوا هُوَ خَيْرٌ مِمَّا يَجْمَعُونَ ﴿۵۸﴾
۵۸- بگو:[آمدن قرآن]به فضل/افزونی و رحمت خداوند است. پس به آن [فضل و رحمت] پس باید شاد شوند که آن بهتر است از آن چه گرد میآورند.
قُلْ أَرَأَيْتُمْ مَا أَنْزَلَ اللَّهُ لَكُمْ مِنْ رِزْقٍ فَجَعَلْتُمْ مِنْهُ حَرَامًا وَحَلَالًا قُلْ آللَّهُ أَذِنَ لَكُمْ أَمْ عَلَى اللَّهِ تَفْتَرُونَ ﴿۵۹﴾
۵۹- بگو: آیا اندیشیدید آنچه فرستاده/آفریده خداوند برای شما از روزی پس ساخته اید/نام نهاده اید از آن حرام و حلال/ ناروا و روا؟ بگو آیا خداوند فرمان داده به شما، یا بر خداوند دروغ بر میبافید؟
وَمَا ظَنُّ الَّذِينَ يَفْتَرُونَ عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِنَّ اللَّهَ لَذُو فَضْلٍ عَلَى النَّاسِ وَلَكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لَا يَشْكُرُونَ ﴿۶۰﴾
۶۰- و چیست گمان کسانی که دروغ بر می بافند بر خداوند [که رهانیده میشوند از عذاب] در روز قیامت؟ بیگمان خداوند دارای فضل/افزونی و بخششی بر مردم است ولی بیشترشان سپاس نمی گزارند.
