دين وفطرت
نماز مسافر در قرآن کریم

نماز مسافر در قرآن کریم

نماز مسافر در قرآن کریم

سوال:  اگر بگوییم که ان تقصروا من الصلاه راجع به نماز خوف است کجای قران راجع به نماز مسافر صحبت شده است؟

جواب: در قرآن کریم چنین آمده است:

وَإِذَا ضَرَبْتُمْ فِي الأَرْضِ فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ أَن تَقْصُرُواْ مِنَ الصَّلاَةِ إِنْ خِفْتُمْ أَن يَفْتِنَكُمُ الَّذِينَ كَفَرُواْ إِنَّ الْكَافِرِينَ كَانُواْ لَكُمْ عَدُوًّا مُّبِينًا* وَإِذَا كُنتَ فِيهِمْ فَأَقَمْتَ لَهُمُ الصَّلاَةَ فَلْتَقُمْ طَآئِفَةٌ مِّنْهُم مَّعَكَ وَلْيَأْخُذُواْ أَسْلِحَتَهُمْ فَإِذَا سَجَدُواْ فَلْيَكُونُواْ مِن وَرَآئِكُمْ وَلْتَأْتِ طَآئِفَةٌ أُخْرَى لَمْ يُصَلُّواْ فَلْيُصَلُّواْ مَعَكَ وَلْيَأْخُذُواْ حِذْرَهُمْ وَأَسْلِحَتَهُمْ وَدَّ الَّذِينَ كَفَرُواْ لَوْ تَغْفُلُونَ عَنْ أَسْلِحَتِكُمْ وَأَمْتِعَتِكُمْ فَيَمِيلُونَ عَلَيْكُم مَّيْلَةً وَاحِدَةً وَلاَ جُنَاحَ عَلَيْكُمْ إِن كَانَ بِكُمْ أَذًى مِّن مَّطَرٍ أَوْ كُنتُم مَّرْضَى أَن تَضَعُواْ أَسْلِحَتَكُمْ وَخُذُواْ حِذْرَكُمْ إِنَّ اللّهَ أَعَدَّ لِلْكَافِرِينَ عَذَابًا مُّهِينًا* فَإِذَا قَضَيْتُمُ الصَّلاَةَ فَاذْكُرُواْ اللّهَ قِيَامًا وَقُعُودًا وَعَلَى جُنُوبِكُمْ فَإِذَا اطْمَأْنَنتُمْ فَأَقِيمُواْ الصَّلاَةَ إِنَّ الصَّلاَةَ كَانَتْ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ كِتَابًا مَّوْقُوتًا[1]

و هنگامي كه سفر كنيد گناهي بر شما نيست كه نماز را كوتاه كنيد اگر از فتنه (و خطر) كافران بترسيد، زيرا كافران براي شما دشمن آشكاري هستند.* و هنگامي كه در ميان آنها باشي و (در ميدان جنگ براي آنها نماز برپا كني بايد دسته‏اي از آنها با تو (به نماز) برخيزند و بايد سلاحهاي خود را با خود برگيرند و هنگامي كه سجده كردند (و نماز را به پايان رسانيدند) بايد به پشت سر شما (به ميدان نبرد) بروند و آن دسته ديگر كه نماز نخوانده‏اند (و مشغول پيكار بوده‏اند) بيايند و با تو نماز بخوانند و بايد آنها وسايل دفاعي و سلاحهاي خود را با خود (در حال نماز) حمل كنند (زيرا) كافران دوست دارند كه شما از سلاحها و متاعهاي خود غافل شويد و يك مرتبه به شما هجوم كنند – و اگر از باران ناراحت هستيد و يا بيمار (و مجروح) باشيد مانعي ندارد كه سلاحهاي خود را بر زمين بگذاريد ولي وسايل دفاعي (مانند زره و خود) را با خود برداريد، خداوند براي كافران عذاب خوار كننده‏اي فراهم ساخته است.* و هنگامي كه نماز را به پايان رسانيديد خدا را ياد كنيد در حال ايستادن و نشستن و به هنگامي كه به پهلو خوابيده‏ايد، و هر گاه آرامش ‍ يافتيد (و حالت خوف زايل گشت) نماز را (به صورت معمول) انجام دهيد، زيرا نماز وظيفه ثابت و معيني براي مؤ منان است.

علما در باره این آیه اختلاف نظر کردند که منظور در آیه نماز سفر است یا نماز خوف. اما به نظر ما آیه در باره نماز مسافر است، چون در ابتدا ” وَاِذَا ضَرَبْتُمْ فِى الْاَرْضِ ” آمده است. اما عبارت ” فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ ” بر رخصت دلالت می کند، نه به عزیمت. لذا خود مسافر هر کدام را خواست ترجیح می دهد. از طرف دیگر از آنجا که در مورد حالت خوف در آیه یک رکعت نماز توصیف شده است، می فهمیم که در حالت خوف نماز قصر 1 رکعت خوانده می شود. از آن چه که گفته شد به این نتیجه می رسیم که نماز مسافر در اصل 2 رکعت است، نه این که بگوییم 4 رکعت بوده و بعد قصر 2 رکعت می شود. نه اصل 2 رکعت است و در قصر 1 رکعت می شود. مع الاسف چون علما ارتباط موجود بین آیات را یا داخل یک آیه را نادیده می گیرند، و یک قسمت آیه را متعلق به مسافر و قسمت دیگر را متعلق به نماز خوف می دانند که به نظر ما این اشتباه است.


[1]  نسا 101-103

نظریه ها

  • ایا انتخاب برای مسافر بین دو رکعتی و یک رکعتی است یا نه بین چهار رکعتی و دو رکعتی؟

    • با عرض سلام
      نماز مسافر دو رکعتی تشریع شده است. فقط نماز مغرب 3 رکعتی است.

ما را در فضای مجازی دنبال کنید

فتوا ها