دين وفطرت
معنای رحمان و رحیم در قرآن کریم

معنای رحمان و رحیم در قرآن کریم

معنای رحمان و رحیم در قرآن کریم

مشهور در ميان گروهى از مفسران اين است كه: صفت «رحمان»، اشاره به رحمت عام خدا است كه شامل دوست و دشمن، مؤمن و كافر، نيكوكار و بدكار مى باشد؛ زيرا «باران رحمت بى حسابش همه را رسيده، و خوان نعمت بى دريغش همه جا كشيده» همه بندگان از مواهب گوناگون حيات بهره مندند، و روزى خويش را از سفره گسترده نعمت هاى بى پايانش بر مى گيرند، اين همان رحمت عام او است كه پهنه هستى را در بر گرفته و همگان در درياى آن غوطه ورند.

ولى «رحيم» اشاره به رحمت خاص پروردگار است كه ويژه بندگان مطيع، صالح و فرمان بردار است؛ زيرا آنها به حكم ايمان و عمل صالح، شايستگى اين را يافته اند كه از رحمت، بخشش و احسان خاصى كه آلودگان و تبهكاران از آن سهمى ندارند، بهره مند گردند.

 اما ما با رجوع به آیات قرآنی به این نتیجه می رسیم: رحیم صفت رحمت است که علاوه بر خداوند،  می تواند برای انسان هم باشد:

لَقَدْ جَاءكُمْ رَسُولٌ مِّنْ أَنفُسِكُمْ عَزِيزٌ عَلَيْهِ مَا عَنِتُّمْ حَرِيصٌ عَلَيْكُم بِالْمُؤْمِنِينَ رَؤُوفٌ رَّحِيمٌ [1]

قطعا براى شما پيامبرى از خودتان آمد كه بر او دشوار است ‏شما در رنج بيفتيد به [هدايت] شما حريص و نسبت به مؤمنان دلسوز و مهربان است.

 پیامبر صلی الله علیه وسلم با صفت رحیم توصیف می شود.

مُّحَمَّدٌ رَّسُولُ اللَّهِ وَالَّذِينَ مَعَهُ أَشِدَّاء عَلَى الْكُفَّارِ رُحَمَاء بَيْنَهُمْ تَرَاهُمْ رُكَّعًا سُجَّدًا يَبْتَغُونَ فَضْلًا مِّنَ اللَّهِ وَرِضْوَانًا سِيمَاهُمْ فِي وُجُوهِهِم مِّنْ أَثَرِ السُّجُودِ ذَلِكَ مَثَلُهُمْ فِي التَّوْرَاةِ وَمَثَلُهُمْ فِي الْإِنجِيلِ كَزَرْعٍ أَخْرَجَ شَطْأَهُ فَآزَرَهُ فَاسْتَغْلَظَ فَاسْتَوَى عَلَى سُوقِهِ يُعْجِبُ الزُّرَّاعَ لِيَغِيظَ بِهِمُ الْكُفَّارَ وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ مِنْهُم مَّغْفِرَةً وَأَجْرًا عَظِيمًا [2]

محمد  پيامبر خداست و كسانى كه با اويند بر كافران سختگير [و] با همديگر مهربانند آنان را در ركوع و سجود مى‏بينى فضل و خشنودى خدا را خواستارند علامت [مشخصه] آنان بر اثر سجود در چهره‏هايشان است اين صفت ايشان است در تورات و مثل آنها در انجيل چون كشته‏اى است كه جوانه خود برآورد و آن را مايه دهد تا ستبر شود و بر ساقه‏هاى خود بايستد و دهقانان را به شگفت آورد تا از [انبوهى] آنان [خدا] كافران را به خشم دراندازد خدا به كسانى از آنان كه ايمان آورده و كارهاى شايسته كرده‏اند آمرزش و پاداش بزرگى وعده داده‏است

 در آین آیه مؤمنین به صفت “رحیم” توصیف شده اند. پس با این صفت غیر از خداوند هم توصیف می شود، اما صفت رحمان – خاص خداوند است و کسی جزء خدا در قرآن به این صفت ذکر نشده است.


[1]  توبه 128؛

[2]  فتح 29؛

نظریه ها

  • سلام نکته جالبی بیان کردید. کدام صفات هستند که مثل ( رحمان ) فقط برای خدا ذکر شده اند؟

    • و علیکم السلام و رحمة الله
      صفاتی فقط مختص به خداوند زیاد است. مثل أزل، أبد، محی، ممیت، صمد، احد، تواب … رحمان جزء این صفات مختص است که در ریشه با رحیم مشترک است، اما رحیم مختص به الله تعالی نمی باشد.

  • سلام علیکم
    برای نامگذاری فرزندان استفاده از صفات مختص خداوند جایز است؟

    • و علیکم السلام و رحمة الله
      نه جائز نیست، باید با عبد و یا پسوندی که آن صفت را منحصر می کند، باشد. مثل عبد الرحمان، عبد الصمد، محی الدین…

  • با سلام
    چند روزی از پخش برنامه پایتخت 3 نگذشته که متاسفانه نام گذاری دو بازیگر با ظاهرهایی مضحک با نام های مقدس "رحمان" و "رحیم" اسباب  و بازیچه توهین و شوخی و مضحکه شده است.

    برای اینکه به نام های مقدس خدا مانند نام مقدس " نقی " توهین نشود و ملعبه دست خواننده هتاک نگشته و همچنین تکه کلام شوخی و بازیچه دست نا اهلان نگردد می بایست نسبت به نامگذاری و پخش این نام های از این سریال تجدید نظر شده و مراتب اعتراض اهل دین به این نوع رفتارها توسط رسانه ها منتشر گردد .

    این حرکت به صورت خود جوش توسط عده ای از جوانان مذهبی با تماس با واحد 162 صدا و سیما و همچنین تماس با رسانه ها و دفتر مراجع دنبال می شود

    خواهشمندیم شما هم این مطلب را توسط رسانه خود منتشر نمائید .
     

ما را در فضای مجازی دنبال کنید